Glioblastoma

Glioblastoma, ya da diğer adıyla glioblastoma multiforme, bütün beyin tümörlerinin içinde en sık rastlanan primer kötü huylu beyin tümörüdür. Ayrıca bu tümör tedavi edilmesi en zor olan tümörlerden de biridir. Bu tümör beyin içindeki yıldız şeklindeki glial destek dokularından yani astrositlerden köken alan kötü huylu bir tümör yani kanserdir. Astrositler kan ile beyin arasındaki bariyerde çok önemli bir rol oynarlar. Kan-beyin bariyeri beyni koruyan bir filitre görevi görür. Bu tümör, bilinmeyen bir nedenden ötürü bir astrositin anormal bir şekil almasıyla başları. Bu anormal astrosit çoğalarak kendi gibi anormal astrositlerin ortaya çıkmasına neden olur. Aslında 4 tip astrositoma vardır. Bunlardan evre 4 olanı en kötü huyludur. Astrositoma evre 4, glioblastoma multiforme, glioblastoma veya GBM aynı kötü huylu tümörün ortak adlarıdır.

Glioblastoma Multiforme ne sıklıkla ve kimlerde görülür?

Bu tümör yaklaşık 100 000’de 5 kişide görülür. GBM bütün primer beyin tümörlerinin yaklaşık olarak %20-30’unu oluşturmaktadır. Genellikle 40-60 yaş arasında ve erkeklerde kadınlara oranla biraz daha fazla görülmektedir. Çocukluk çağındaki tümörlerin %10’dan azı glioblastomadır. Bu tümör her iki beyin yarım küresini de tutabilir, bu durumda beyin grafisinde “kelebek” görüntüsü tipiktir.

Glioblastoma Multiforme nasıl ilerler?

Glioblastoma multiforme genellikle ilk oluştuğu yerin 1-2 cm civarındaki çevre dokulara yayılır, ancak hemen hemen hiç bir zaman vücuttaki başka organlara yayılmaz. Bazıları yavaş büyüme eğilimindedir ancak daha sıklıkla çok hızlı büyüyen ve yayılan glioblastoma türü yaygın olarak görülür. Hızlı büyüyen türü 3-6 ay içinde bulgu verebilir.

Glioblastomada ortaya çıkan belirtiler nelerdir?

Glioblastomada en sık görülen bulgular baş ağrısı, hafıza kaybı, havale ve davranış değişiklikleridir. Bu bulgular tümörün hızla büyümesi sonucunda artan basınç nedeniyle ortaya çıkar. Tümör büyüdükçe, bası yaptığı yerin özelliğine göre bazı beden işlevlerinde kayıplar ortaya çıkabilir.

Glioblastomanın tanısı nasıl konur?

Glioblastomanın tanısı için hekim öncelikle nörolojik muayene yapar. Daha sonra CT ve/veya MRI ile tümörün yeri, büyüklüğü ve tipi saptanır. Tanının kesinleşmesi biyopsi ile mümkündür.

Glioblastomanın tedavisinde amaç nedir?

Glioblastoma tedavisinde amaçlar şunlardır:

* Tanının kesinleştirilmesi

* Şikayetlerin giderilmesi

* Potansiyel olarak tedaviye dirençli hücrelerin, onlar çoğalmaya başlamadan önce yok edilmesi

* Bağışıklık sisteminin baş etmesi gereken kötü huylu hücrelerin azaltılması

* Kötü huylu hücrelerin daha sonraki tedaviye daha duyarlı hale getirilmesi için oksijenli ortama maruz bırakılmaları

* Kötü huylu hücreler tarafından üretilen zararlı ürünlerin miktarının azaltılması

Bunları başarabilmek için genellikle cerrahi tercih edilir. Ancak en başarılı ameliyattan sonra bile mikroskopik düzeyde tümör hücreleri beyinde kalır. Bu durumda hekim bu hücrelerden mümkün olduğunca çoğunu öldürebilmek için ek bir tedavi önerecektir. Bu tedavi planı ya sistemik, yani bedende dolaşarak tümör bölgesine giden, ya da yerel, yani tümörün olduğu yerde etki eden tarzda bir tedavi olabilir.

Glioblastomanın tedavisi nasıl yapılır?

Glioblastomalar için tedavi seçenekleri şunlardır:

* Görüntüleme yardımıyla yapılan beyin cerrahisi. Burada amaç tümörün mümkün olduğunca büyük bir kısmının çıkartılmasıdır.

* Girişimsel MRI

* Yerel tedaviler: ­ Yerel radyasyon uygulaması. Beyin içine iyot veya iridyum yayan bir takım maddelerin, sıvı radyoaktif madde dolu balonların yerleştirilmesi gibi bir takım yaklaşımlarla cerrahi sonrası beyinde kalmış olabilecek tümörün radyasyon ile yok edilmesine çalışılır. ­ Yerel kemoterapi uygulaması. Karmustin ya da BCNU adındaki bir kemoterapotik ilaç içeren, kendinden eriyen bir takım maddelerin, cerrahi sonrasında beyin içine, tümörün çıkartıldığı yere yerleştirilmesi ile yerel kemoterapi uygulaması yapılabilir. Bu ilaç geleneksel olarak glioblastomanın tedavisinde kullanılmaktadır. Beyin içine 1-8 adet yerleştirilen bu maddeler 2-3 hafta boyunca ilacı salgılarlar. Bu tedavinin tümörü tam olarak iyi etmese de yaşamı uzattığı gösterilmiştir. Bu tedavinin yan etkileri tümörün çıkartılması için yapılan cerrahi ile aynıdır. Bu tedavinin diğerleriyle birlikte kullanılmasının etkinliği ile ilgili araştırmalar sürmektedir. ­ Yeni tedaviler. Bunlar cerrahi girişim sonrasında beyin içine yerleştirilen, içlerine bir toksin ya da radyasyon yerleştirilmiş monoklonal antikorlar, ya da bir virüs aracılığıyla vücuda verilen gen tedavisi olarak sayılabilir. Toksin veya radyasyon yerleştirilmiş monoklonal antikorlar bir taşıyıcının içine yerleştirilip, ameliyat sırasında tümörün çıkartıldığı boşluğa yerleştirilir. Bu antikorların sadece “yabancı” olarak tanınacak kanser hücrelerini yok etmeleri beklenmektedir. Diğer deneysel tedavi yönteminde ise cerrahi sırasında alınan tümör hücreleri laboratuarda işlendikten sonra hastanın kanına enjekte edilmektedir. Bu, hastanın bağışıklık sisteminde özelleşmiş T hücrelerinin oluşmasına ve kan dolaşımına salınmasına neden olur. Daha sonra kandan bu T hücreleri alınarak cerrahi sırasında oluşturulan boşluğa yerleştirilirler. Gen tedavisinde ise kanser hücrelerini tanıyıp yok edecek genlerin laboratuar ortamında geliştirilmesine çalışılmaktadır. Bu genler “Truva Atı” yaklaşımıyla bir virüsün içine yerleştirilir ve vücuda verilirler. Henüz araştırma döneminde olan bu tedavilerden alınan sonuçlar umut vermektedir. ­ Yüksek kesinlikli radyasyon cerrahisi – bu işlem için Gamma knife, modifiye doğrusal hızlandırıcı, proton ışınları kullanılır. Sadece tümöre ve çevresindeki alana radyasyon uygulanması normal beyin dokusunu radyasyonun yan etkilerinden korur. Radyasyon tedavisinin yan etkileri tümörün radyasyona direnç kazanması ve radyasyon hasarıdır.

2. Reflü bir hastalık mıdır?
Reflü bir hastalık değil bir bulgudur. Günümüzde her 5 kişiden birisinde reflü hastalığı görüldüğü için reflü denildiği zaman akla yaygın olarak bu hastalık gelir.

3. Reflüye neden olan kaç tür hastalık vardır?
Reflünün hafif formu olan yemek borusu ile mide arasındaki kapağın açıldıktan sonra geç kapanması durumu en yaygın görülen reflü türüdür. Reflünün diğer iki formu ise, kapağın devamlı açık kaldığı; kapak yetmezliği ile kapağın karın içerisinden göğüs boşluğuna fıtıklaştığı ağır şiddette seyreden mide fıtığıdır.

4. Belirtileri nelerdir?
Midede yanma, ağza acı su gelmesi, kaynama, ekşime, bazı yiyeceklerin rahatsızlık vermesi, yenilenlerin boğazdan yukarı gelmesi, bulantı ve şişkinlik hissi reflünün en sık görülen belirtilerindendir. Reflüsü olanlarda kuru öksürük, ses kısıklığı ve astım da gelişebilir.

5. Reflünün az bilinen belirtileri hangileridir?
Sürekli boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, kuru öksürük, ses kısılması, tükürük salgındaki artış reflünün az bilinen belirtilerindendir.

6. Reflü en çok hangi hastalıklar ile karıştırılır?
Reflünün en çok karıştırıldığı hastalıklar kalp krizi, kronik öksürük, astım, zatürree, farenjit, larenjit ve gastrittir.

7. Reflü farenjit ve benzeri sağlık sorunlarına neden olur mu?
Yemek borusuna kaçan mide suyu gırtlak bölgesinde tahriş yaparak sürekli boğaz ağrısına neden olabilir. Bu hastalarda sıklıkla boğaz iltihabı yanılgısı ile gereksiz antibiyotik kullanımına rastlanır. Bu tip reflülerde tedavi daha zor ilaca verilen olumlu yanıt ise çok daha azdır.

8. Hamilerde ve anne karnındaki bebekte reflü görülür mü?
Hamilelerde karın içi basıncı artışı ve hormonal değişikliklere bağlı geçici reflü atakları görülebilir. Bu durum genellikle hamilelik sonrası dönemde düzelir. Bebek reflülerinin büyük çoğunluğu ise ilerleyen zamanlarda normale döner.

9. Reflü hastalarının uzak durmaları gereken besinler hangileridir?
Portakal, poğaça, yeşil soğan, domates, nane, çikolata, kahve, yağlı yemekler vb.

10. Kişide mide şikâyeti olmadan, reflü meydana gelebilir mi?
Şart değildir. Hastalarda şikâyetlerin hepsinin bir arada olduğu grup nadirdir. Kimi hastalarda mide şikâyeti olmadan boğaz ağrısı, ses kısıklığı, öksürük gibi belirtiler görülebilir.

11. Reflü hastalığını sadece diyet yaparak yenmek mümkün müdür?
Kapak yetmezliği ve mide fıtığı nedeniyle reflü hastalığı gelişenlerde diyetle kalıcı bir iyileşme sağlanması mümkün değildir. Diyet süresince şikâyetler azalırken, diyet bırakıldığında aynı şikâyetler tekrar yaşanır.

12. Zayıflamak reflüye iyi gelir mi?
Zayıflamanın kapakta mekanik bozukluk olan hastalara faydası olduğunu gösteren bilimsel bir kanıt yoktur. Buna karşın yapılan diyette daha az yemek tüketilidği için yemek borusuna kaçışlarda azalma olabilir.

13. Sigara ve alkol reflü yapar mı?
Sigara mide asidini artırarak yemek borusunda tahrişi artırır. Alkolün de (özellikle bira ve şarap) kapak sisteminin daha fazla genişlemesine yol açarak reflüyü artırma özelliği vardır. Buna rağmen sigara ve alkolün tek başına reflüye neden olduğu söylenemez.

14. Reflü kansere yol açabilir mi?
Reflü hastalığı ile yemek borusunun alt uç kanserleri arasında ilişki vardır. Fakat reflü hastalarında kanser gelişme olasılığı son derece düşüktür. Kanser ancak bazı öncül bulgulardan sonra ortaya çıkabilir.

15. Reflünün ilaçla tedavisi mümkün müdür?
Reflüde ilaç olarak proton pompa inhibitörü (PPI) denilen asit düşürücüler kullanılır. Bu ilaçlar yemek borusunda asidin yaptığı tahrişi ve midenin içindeki asidi ortadan kaldırmaya yardımcı olur. Eğer kapak yapısında mekanik bir bozukluk varsa ilacın kullanım süresi ve etkinliği hastalığın şiddetine bağlı olarak değişir. Yemek borusunda yara açılması veya kapak bozukluğu olması durumunda ilacın kesilmesini takiben hastaların şikâyetleri yeniden başlar. Mide fıtığı olan, yemek borusunda yara açılan veya kapak yetmezliği bulunan hastaların yaklaşık yüzde 30′unun bu ilaçları yaşam boyu kullanmaları gerekebilir.

16. Bu hastalığa yakalanan herkese ameliyat gerekli midir? Laparoskopik cerrahi her reflü hastasına uygulanabilir mi?
Reflüsü olan her hastada cerrahi tedavi şart değildir. Sürekli ilaç içmek zorunda kalanlar, ilacı kestiğinde şikâyeti tekrarlayanlar, ilaca rağmen yemek borusundaki yaraları geçmeyenler, yemek borusunda ileri safhada hücresel değişiklik gelişenler ve özellikle genç yaş grubunda olanlara laparoskopik cerrahi önerilir. Reflü hastalarının yaklaşık yüzde10′unda cerrahi tedaviye ihtiyaç duyulur.

17. Laparoskopik cerrahi ne kadar sürer ve hasta günlük yaşamına ne zaman döner?
Laparoskopik cerrahi genel anestezi altında, yaklaşık bir saat süren bir işlemdir. Hasta operasyondan 4 -5 saat sonra tuvalete gidip, ertesi gün tabucu edilir. Masa başı çalışanlar operasyondan 2–3 gün sonra işlerine dönebilir.

18. “Reflü ameliyatlarının tekrarlanması gerekir” inanışı doğru mudur?
Bu inanış doğru değildir. Laparoskopik cerrahide başarıyı sağlayan en önemli faktör cerrahın tecrübesidir. Tecrübeli cerrahlarda 10 yıllık nüks oranı özellikle yama yönteminin gelişmesi ile yüzde 5′in altına düşmüştür.

19. Ameliyattan sonra ömür boyu diyet gerekli midir?
Reflü ameliyatı sonrası hastaların sürekli ilaç kullanmaları, diyet yapmaları, yüksek yastıkta yatma zorunlulukları ortadan kalkar. Bu durumdaki hastalara operasyon sonrası bir hafta boyunca sulu gıdayla beslenme önerilir.

HT

KAMU HASTANE BİRLİKLERİ KURULACAK

Bahsedilen tasarıya göre, Bakanlar Kurulunun belirleyeceği illerde, ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetlerinin hakkaniyete, halkın ihtiyaç ve beklentilerine uygun, kolay erişilebilir, verimli, kaliteli ve etkin şekilde sunulmasını sağlamak amacıyla kamu hastane birlikleri kurulacak.

SADECE BAZI ŞEHİRLERDE Mİ GEÇERLİ OLUCAK

Bakanlığa bağlı ikinci ve üçüncü basamak sağlık kurumları, yapılacak değerlendirme sonuçlarına göre Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararıyla kamu tüzel kişiliğinde, Bakanlığın ilgili kuruluşu Sunulan hizmetin büyüklüğü göz önünde bulundurularak, aynı ilde birden fazla birlik kurulabileceği gibi birden fazla ili kapsayacak şekilde de birlik kurulabilecek.

Sağlık Bakanlığı, sağlık hizmetleri ve yatırımlarının müştereken planlanması ve işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla, belirleyeceği birden fazla birliği bir araya getirerek, birlikler koordinatörlüğü oluşturabilecek. Birlikler, yönetim kurulu, genel sekreterlik ve hastane yöneticiliklerinden oluşacak. Yönetim kurulu, ayda en aza iki defa, en az 5 kişiyle toplanacak.

HASTANELERE PUAN VERİLECEK

Birliğe bağlı hastaneler, hastane yöneticisi tarafından yönetilecek. Hastane yöneticisine bağlı olarak başhekimlik, idari ve mali işler ile sağlık bakım hizmetleri müdürlükleri kurulacak. Hastaneler; hizmet altyapısı, organizasyonu, kalite, verimlilik ve hasta memnuniyeti gibi konularda Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslara göre değerlendirmeye tabi tutulacak.

DEĞERLENDİRME HER YIL YENİLENECEK

Değerlendirme sonuçlarına göre hastanelere 100 üzerinden puan verilecek ve her yıl değerlendirme yenilenecek. Puanlarına göre hastaneler A, B, C, D ve E olmak üzere 5 sınıfa ayrılacak. Bu şekilde sınıflara ayrılan hastanelerin, kapasite ve kaynaklarını birleştirerek aralarında görev paylaşımı yapılmasına, böylece daha rasyonel çalışmasına imkan vermek üzere hastane grupları oluşturulacak ve bu grubun ağırlıklı ortalaması C ve üzeri olanlar birliğe dönüştürülebilecek.

YILLIK PERFORMANS PROGRAMI

Yapılan değerlendirme sonucunda; birliğin E sınıfına düşmesi, önceki değerlendirme sonucuna göre iki sınıf birden düşmesi, önceki değerlendirme sonucuna göre bir sınıf düşmesi, ikinci ve üçüncü değerlendirmelerde de düştüğü sınıfın üzerine çıkamaması, D sınıfına düşmesi durumunda ilgili eksiklikleri gidermek için verilen uygun süre içinde C veya üzeri sınıflara geçememesi, yönetim kurulu değişikliği sonucunda E veya D sınıfında devir alınan birliklerden D sınıfındaki birliğin üçüncü değerlendirmede C sınıfına, E sınıfındaki birliğin de ikinci değerlendirmede D, üçüncü değerlendirmede C sınıfına çıkamaması durumunda birliklerde yönetim kurulu üyelerinin görevleri ile birliğin daire başkanı, Birliklerin yönetim kurulları, Bakanlıkça belirlenen hedef, politika, stratejik plan ve mevzuata göre yıllık performans programı hazırlayacak.

Birlik, bölgesinde hizmetlerin etkin, kolay ulaşılabilir, verimli ve halkın ihtiyaçlarına uygun şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla; hastane ve ünitelerin kurulması, kapatılması, birleştirilmesi önerisinde bulunacak. Birliklerin satın alma ve kiralama yetkisi olacak.